Vorige week viel mijn oog op een stuk in de NRC over het Groningse dorp ’t Zandt. Niet dat ik daar verder iets van weet, maar ik het is een van de dorpen in het hopelijk dit jaar nog te rijden rondje dt-dorpen, waarover ik al eerder schreef op Neerlandistiek. De route langs alle Nederlandse plaatsen met namen eindigend op dt is vergevorderd, maar door de sleutelbeenbreuk lag het plan in de ijskast. Dit stuk bracht de tocht weer even onder de aandacht.
Tijdens een whiskyproeverij afgelopen zaterdag hoorde ik de ‘whisky-gids’ de volgende zin zeggen: ‘Als je van hout houdt, houd je van hout.’ Dat was natuurlijk een cadeautje voor een taalkundige met al een paar kleine, maar straffe slokjes whisky achter de kiezen. Enigszins jolig vroeg ik de gids die zin te spellen, maar hij kaatste de vraag terug en gelukkig lukte het mij nog prima. Het is wel echt een leuke zin, omdat je naast natuurlijk het zelfstandig naamwoord hout het homofone (gelijkklinkende) werkwoord houden zowel na het onderwerp in de tweede persoon je hebt (‘als je… houdt’ met een t), als ervoor (‘houd je van…’ zonder t). Uit de resultaten van eerder onderzoek met Mette Rebel (2025) weten we inmiddels hoe moeilijk die vormen gevonden worden.
Mocht je je trouwens afvragen waarom het over hout gaat tijdens een whiskyproeverij: de houten vaten waarin whisky opgeslagen wordt en rijpt, is van grote invloed op de smaak.
Bronnen: Reuneker, A. & M. Rebel (2025). Tussen jij en jouw: de spelling van homofone werkwoorden voor het gereduceerde bezittelijke en persoonlijke voornaamwoord je. Dutch Journal of Applied Linguistics (DuJAL) 14, 1-24. DOI 10.51751/dujal19421.*
In het satirische programma Even tot hier (BNNVARA) van cabaretiers Niels van der Laan en Jeroen Woe wordt, in de aflevering van zaterdag 18 april op ongeveer 21 minuten en 45 seconden, gewezen op een spelfout in een checklist ter preventie van cybercrime van de politie: ‘Zorg dat apps geupdate zijn’.
Zorg dat apps geupdate zijn
Dit is de aanleiding voor de volgende publieksvraag: ‘Hoe spel je geupdate wel?’
Hoe spel je geupdate wel?
Na het goede antwoord te hebben gegeven (geüpdatet), geven ze nog een leuke toelichting: ‘Het is een leenwoord uit het Engels en die Engelsen willen altijd extra t(hee). Zo kan je het onthouden’.
Vanmorgen bekeek ik zelf even de checklist op de site van de politie en het lijkt erop dat ze ook gekeken hebben. Ze gaan ‘het probleem’ echter liever uit de weg dan dat ze het oplossen; er staat nu ‘Voer regelmatig updates uit’. Tja, dan ben je er ook vanaf.
Voer regelmatig updates uit
Dank aan Ronny Boogaart voor de kijktip.
Naar aanleiding van mijn lezing ‘Van “verwoeste” tot “deletete”: welke spelfouten maken zelfs ervaren schrijvers?’ op VIOT 2026 aan de Universiteit van Antwerpen, deed Louise Cornelis aanvullend onderzoek onder haar schrijfcursisten en ze plaatste er een interessante blogpost over op haar weblog Tekst & Communicatie. Ze gaat daarbij vooral in op de vraag welke fouten in werkwoordspelling haar cursisten, professionele tekstschrijvers, maken als ze geen geïsoleerde oefeningen doen, zoals op Gespeld het geval is, maar als ze met gecontextualiseerde teksten bezig zijn.
Lees de post op https://lhcornelis.nl/schrijftips/de-ds-en-ts-van-mijn-schrijvers.
‘Word lid’ of ‘wordt lid’? Zojuist is het artikel ‘Onthoud de gebiedende wijs! De spelling van de gebiedende wijs in het voortgezet onderwijs’ dat ik met student-assistent Franka Hogewoning schreef verschenen in Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (TNTL).
‘Onthoud de gebiedende wijs!’ in TNTL (2025)
We laten op basis van ruim 300.000 antwoorden van vmbo-, havo- en vwo-leerlingen zien dat de gebiedende wijs meer spelfouten oplevert dan andere homofone werkwoordsvormen, , zoals in ‘Jij wordt lid van onze vereniging.’ We kijken daarbij naar het verband tussen onderwijsniveau en leerjaar en we doen concrete aanbevelingen voor het onderwijs.
Lees het artikel op https://doi.org/10.5117/TNTL2025.4.001.REUN.
Eind januari 2026 presenteer ik onderzoek naar spelfouten bij ervaren schrijvers op VIOT 2026 (Vereniging Interuniversitair Overleg Taalbeheersing) aan de Universiteit Antwerpen. In de lezing presenteer ik kwantitatieve analyses waaruit blijkt dat ervaren schrijvers niet alleen significant minder fouten maken dan minder ervaren schrijvers, maar ook andere fouten. Ervaren schrijvers hebben vooral moeite met leenwerkwoorden (‘De jeugd gamet veel’; zie Reuneker, 2024), mogelijk omdat in het onderwijs van de betreffende generatie weinig aandacht voor de spelling van leenwerkwoorden was. Daarnaast komen fouten bij de persoonsvorm voorafgaand aan bezittelijk je (‘Soms kleedt je baas zich ongepast’; zie Reuneker & Rebel, 2025) en het bijvoeglijk gebruikte voltooid deelwoord (‘de verbrande tanks’) relatief veel voor.
We nuanceren het beeld dat fouten in de werkwoordspelling een gebrek aan begrip van de regels zouden verraden (zie ook o.a. Van der Meulen, 2024, pp. 21-22) en we sluiten af met tips voor ervaren schrijvers om ook bij de bovenstaande typen werkwoordsvervoegingen de juiste spelling te hanteren.
Abstract VIOT 2026
Aanstaande dinsdag, 27 januari, vindt De Grote Taaldag 2026 plaats aan de Universiteit Utrecht. Daar presenteren mijn oud-student-assistent Inge Hofmeijer en ik resultaten van een deels uit de Startersbeurs gefinancierd onderzoek naar de relatie tussen gemaakte spelfouten in het voortgezet onderwijs en onderwijsmethoden die leerlingen moeten behoeden voor dergelijke fouten. Hieronder vind je het abstract.
‘In de populaire pers worden de slechte spelling en grammatica gehekeld van leerlingen […] en zelfs van de leerkrachten in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs’ (Coppen, 2009, p. 236). Dat geldt niet in de laatste plaats voor werkwoordspelling. Hoewel de regels betrekkelijk simpel zijn, blijft werkwoordspelling voor velen een worsteling (Sandra, Frisson & Daems, 1999). Er is nog geen didactiek ontwikkeld waarmee werkwoordspelling nagenoeg foutloos onderwezen kan worden (Chamalaun, 2025). Een belemmering is dat, naast factoren als homofoondominantie (Sandra, Frisson & Daems, 1999) en grammaticale kennis (Dols-Koot, Ilona & Van Rijt, 2019), weinig bekend is over de typen fouten van leerlingen.
Om deze leemte te vullen, brachten we in miljoenen antwoorden van vmbo-, havo- en vwo-leerlingen de categorieën in kaart die veel fouten opleveren, zoals de gebiedende wijs (Reuneker & Hogewoning, 2025) en leenwerkwoorden (Reuneker, 2024). Daarnaast inventariseerden we de aandacht die lesmethoden besteden aan die categorieën. We beantwoorden de vraag in hoeverre lesmethoden aandacht besteden aan categorieën die daadwerkelijk problemen opleveren en we doen aanbevelingen voor het onderwijs.
Zie het abstract inclusief referenties op https://www.reuneker.nl/files/papers/reuneker_hofmeijer_2026_taaldag.pdf.
Wellicht tot vrijdag bij De Grote Taaldag!
Een tijdje geleden heb ik een aantal werkwoordspellingsopgaven geschreven en kortgeleden kreeg ik de eerste resultaten doorgestuurd. Bij die resultaten zaten er aantal tussen die wel heel erg in het oog sprongen.
Foto door Glenn Carstens-Peters op Unsplash
Werkwoorden geleend uit het Engels bleken, hoewel ze bekendstaan als lastig, nóg moeilijker dan verwacht: managet werd maar in een helft van de gemaakte opdrachten goed gespeld en geskypet zelfs maar in dertig procent van de gevallen. Vooral de varianten met een -d aan het einde, zoals managed en geskyped, bleken populair, waarschijnlijk door het ‘Engelsere’ woordbeeld. Dat de gebiedende wijs een uitdaging is, was evenmin een verrassing: “Word toch eens volwassen” werd in nog geen zestig procent van de gevallen goed geschreven.
Dat bepaalde sterke werkwoorden lastig te vervoegen waren, was echter onverwacht voor mij; gelopen werd in maar zestig procent van de gegeven antwoorden goed gespeld en dat deed mij wel een beetje schrikken. Zelf zie ik ze namelijk als de makkelijkste werkwoordsvormen om te vervoegen voor moedertaalsprekers. Een duik in de antwoorden verraadde echter wat er aan de hand was. Hoewel vormen als geloopt en (zelfs) geloopd voorkwamen, had een aanzienlijk deel van de invullers in de zin ‘Ik kan er ook weinig aan doen dat het zo gelopen is’ het hulpwerkwoord is blijkbaar over het hoofd gezien en loopt ingevuld.
Het laatste wat ik nog wil benoemen, is het onvoltooid werkwoord, dat ook lastig bleek. In “Beleggers zullen de komende tijd dus nog niet fluitend naar de beurzen gaan.” werd in de helft van de gevallen een verkeerd antwoord gegeven. Een deel van de fouten betrof de vorm fluitent. Misschien gaat dit mis omdat er op school veel minder aandacht besteed wordt aan dit soort vervoegingen? Ik ben er niet zeker van, maar interessant is het zeker!
Geschreven door Rowan in ’t Veen.
Wat leuk! Marc van Oostendorp schreef een bericht op Neerlandistiek over het onderzoek dat Mette Rebel en ik deden naar de spelling van homofone werkwoorden voor ‘je’ (‘Vind je dat ook?’ vs ‘Vindt je moeder dat ook?’, dat onlangs gepubliceerd werd het Dutch Journal of Applied Linguistics (DuJAL).
‘Vind je moeder dat ook?’: Tussen jij en jouw op Neerlandistiek
Lees er meer over op Neerlandistiek, in deze post op dit weblog of natuurlijk in DuJAL zelf (open access).
Vandaag verscheen het artikel ‘Welke spelfouten maken zelfs ervaren schrijvers?’ dat ik schreef voor Tekstblad.
‘Welke spelfouten maken zelfs ervaren schrijvers?’ in Tekstblad (dank aan Ronny Boogaart voor de foto)
Word lid of wordt lid? Verhuist of verhuisd? Ik stres of ik stress? En hoe schrijf je de verleden tijd van leasen? Onderzoek laat zien dat fouten in de werkwoordspelling onder andere veroorzaakt worden door homofone (gelijkklinkende) werkwoordsvormen en door tijdsdruk. Niet alleen mensen die spelling überhaupt moeilijk vinden maken ze; ook voor ervaren taalgebruikers liggen ze op de loer, zeker wanneer de deadlines naderen.
Voor dit artikel zocht ik uit welke fouten in de werkwoordspelling ervaren schrijvers het meest maken. Met andere woorden: waar moet je als ervaren speller op letten? Zie Tekstblad voor het antwoord in de vorm van een top drie met toelichting, een aantal concrete schrijftips en een quizje om te kijken hoe je zelf scoort!
Erratum: op pagina 21 staat onder aan de middelste kolom ‘passte’ als voorbeeld van een voltooid deelwoord, maar dat had ‘gepasst’ moeten zijn.