Website van Alex Reuneker over taal, hardlopen, wielrennen en reizen

Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde: 'Onthoud de gebiedende wijs!' De spelling van de gebiedende wijs in het voortgezet onderwijs

  in Taal & Literatuur
 

'Word lid' of 'wordt lid'? Zojuist is het artikel 'Onthoud de gebiedende wijs! De spelling van de gebiedende wijs in het voortgezet onderwijs' dat ik met student-assistent Franka Hogewoning schreef verschenen in Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (TNTL).

'Onthoud de gebiedende wijs!' in TNTL (2025)

'Onthoud de gebiedende wijs!' in TNTL (2025)

We laten op basis van ruim 300.000 antwoorden van vmbo-, havo- en vwo-leerlingen zien dat de gebiedende wijs meer spelfouten oplevert dan andere homofone werkwoordsvormen, , zoals in 'Jij wordt lid van onze vereniging.' We kijken daarbij naar het verband tussen onderwijsniveau en leerjaar en we doen concrete aanbevelingen voor het onderwijs.

Lees het artikel op https://doi.org/10.5117/TNTL2025.4.001.REUN.

Grote Taaldag 2026: In de klas en in het boek, werkwoordspelling in het voortgezet onderwijs

  in Taal & Literatuur
 

Aanstaande dinsdag, 27 januari, vindt De Grote Taaldag 2026 plaats aan de Universiteit Utrecht. Daar presenteren mijn oud-student-assistent Inge Hofmeijer en ik resultaten van een deels uit de Startersbeurs gefinancierd onderzoek naar de relatie tussen gemaakte spelfouten in het voortgezet onderwijs en onderwijsmethoden die leerlingen moeten behoeden voor dergelijke fouten. Hieronder vind je het abstract.

‘In de populaire pers worden de slechte spelling en grammatica gehekeld van leerlingen [...] en zelfs van de leerkrachten in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs’ (Coppen, 2009, p. 236). Dat geldt niet in de laatste plaats voor werkwoordspelling. Hoewel de regels betrekkelijk simpel zijn, blijft werkwoordspelling voor velen een worsteling (Sandra, Frisson & Daems, 1999). Er is nog geen didactiek ontwikkeld waarmee werkwoordspelling nagenoeg foutloos onderwezen kan worden (Chamalaun, 2025). Een belemmering is dat, naast factoren als homofoondominantie (Sandra, Frisson & Daems, 1999) en grammaticale kennis (Dols-Koot, Ilona & Van Rijt, 2019), weinig bekend is over de typen fouten van leerlingen.

Om deze leemte te vullen, brachten we in miljoenen antwoorden van vmbo-, havo- en vwo-leerlingen de categorieën in kaart die veel fouten opleveren, zoals de gebiedende wijs (Reuneker & Hogewoning, 2025) en leenwerkwoorden (Reuneker, 2024). Daarnaast inventariseerden we de aandacht die lesmethoden besteden aan die categorieën. We beantwoorden de vraag in hoeverre lesmethoden aandacht besteden aan categorieën die daadwerkelijk problemen opleveren en we doen aanbevelingen voor het onderwijs.

Zie het abstract inclusief referenties op https://www.reuneker.nl/files/papers/reuneker_hofmeijer_2026_taaldag.pdf.

Wellicht tot vrijdag bij De Grote Taaldag!

Lubach 'muldert'

  in Taal & Literatuur
 

Afgelopen donderdag behandelde Arjen Lubach in zijn show de stijging van verkeersboetes. Daarin kwam de zogenaamde ‘Mulderboete’ voorbij. De ‘Wet Mulder’ wordt inmiddels zo vaak ingezet bij verkeersovertredingen, dat er, volgens het Instituut voor Veiligheid, dat trainingen organiseert, inmiddels sprake is van een van de genoemde wet afgeleid werkwoord ‘mulderen’.

Vernoemd naar de man die verantwoordelijk was voor de totstandkoming van de wet, wordt deze vaak simpelweg aangeduid als de “Wet Mulder”. In de praktijk wordt de term “Mulderen” zelfs als werkwoord gebruikt, zoals: “Ik ben gemulderd” of “Ik Mulder”. (Bron: https://www.instituutvoorveiligheid.nl/blogs/wet-mulder-in-praktijk.)

Werkwoord 'mulderen'

Werkwoord 'mulderen' (Bron afbeelding: https://www.rtl.nl/programma/5491818/lubach)

Op zich een interessante kwestie natuurlijk, die wet, maar het is, voor de taalkundige in mij althans, vooral leuk om te zien dat er gesproken wordt over de het ontstaan van een werkwoord (zie flexie) als een soort graadaanduiding van populariteit.

Lubach sluit het item af met de ‘Wet van Lubach’ (‘zonder oortjes tiktokken in de trein… 35 euro boete!’), maar hij maakt er, helaas, geen werkwoord van. Toegegeven, echt lekker klinkt dat ook niet: 'ik lubach', 'ik ben/heb gelubacht'…

'De Wet van Lubach'

'De Wet Lubach' (Bron afbeelding: https://www.rtl.nl/programma/5491818/lubach)