Website van Alex Reuneker over taal, hardlopen, wielrennen en reizen

Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde: 'Onthoud de gebiedende wijs!' De spelling van de gebiedende wijs in het voortgezet onderwijs

'Word lid' of 'wordt lid'? Zojuist is het artikel 'Onthoud de gebiedende wijs! De spelling van de gebiedende wijs in het voortgezet onderwijs' dat ik met student-assistent Franka Hogewoning schreef verschenen in Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (TNTL).

'Onthoud de gebiedende wijs!' in TNTL (2025)

'Onthoud de gebiedende wijs!' in TNTL (2025)

We laten op basis van ruim 300.000 antwoorden van vmbo-, havo- en vwo-leerlingen zien dat de gebiedende wijs meer spelfouten oplevert dan andere homofone werkwoordsvormen, , zoals in 'Jij wordt lid van onze vereniging.' We kijken daarbij naar het verband tussen onderwijsniveau en leerjaar en we doen concrete aanbevelingen voor het onderwijs.

Lees het artikel op https://doi.org/10.5117/TNTL2025.4.001.REUN.

Lezing 'Welke spelfouten maken zelfs ervaren schrijvers?' VIOT 2026

Eind januari 2026 presenteer ik onderzoek naar spelfouten bij ervaren schrijvers op VIOT 2026 (Vereniging Interuniversitair Overleg Taalbeheersing) aan de Universiteit Antwerpen. In de lezing presenteer ik kwantitatieve analyses waaruit blijkt dat ervaren schrijvers niet alleen significant minder fouten maken dan minder ervaren schrijvers, maar ook andere fouten. Ervaren schrijvers hebben vooral moeite met leenwerkwoorden ('De jeugd gamet veel'; zie Reuneker, 2024), mogelijk omdat in het onderwijs van de betreffende generatie weinig aandacht voor de spelling van leenwerkwoorden was. Daarnaast komen fouten bij de persoonsvorm voorafgaand aan bezittelijk je ('Soms kleedt je baas zich ongepast'; zie Reuneker & Rebel, 2025) en het bijvoeglijk gebruikte voltooid deelwoord ('de verbrande tanks') relatief veel voor.

We nuanceren het beeld dat fouten in de werkwoordspelling een gebrek aan begrip van de regels zouden verraden (zie ook o.a. Van der Meulen, 2024, pp. 21-22) en we sluiten af met tips voor ervaren schrijvers om ook bij de bovenstaande typen werkwoordsvervoegingen de juiste spelling te hanteren.

Abstract VIOT 2026

Abstract VIOT 2026

Voor meer informatie, zie het abstract en VIOT 2026.

Grote Taaldag 2026: In de klas en in het boek, werkwoordspelling in het voortgezet onderwijs

Aanstaande dinsdag, 27 januari, vindt De Grote Taaldag 2026 plaats aan de Universiteit Utrecht. Daar presenteren mijn oud-student-assistent Inge Hofmeijer en ik resultaten van een deels uit de Startersbeurs gefinancierd onderzoek naar de relatie tussen gemaakte spelfouten in het voortgezet onderwijs en onderwijsmethoden die leerlingen moeten behoeden voor dergelijke fouten. Hieronder vind je het abstract.

‘In de populaire pers worden de slechte spelling en grammatica gehekeld van leerlingen [...] en zelfs van de leerkrachten in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs’ (Coppen, 2009, p. 236). Dat geldt niet in de laatste plaats voor werkwoordspelling. Hoewel de regels betrekkelijk simpel zijn, blijft werkwoordspelling voor velen een worsteling (Sandra, Frisson & Daems, 1999). Er is nog geen didactiek ontwikkeld waarmee werkwoordspelling nagenoeg foutloos onderwezen kan worden (Chamalaun, 2025). Een belemmering is dat, naast factoren als homofoondominantie (Sandra, Frisson & Daems, 1999) en grammaticale kennis (Dols-Koot, Ilona & Van Rijt, 2019), weinig bekend is over de typen fouten van leerlingen.

Om deze leemte te vullen, brachten we in miljoenen antwoorden van vmbo-, havo- en vwo-leerlingen de categorieën in kaart die veel fouten opleveren, zoals de gebiedende wijs (Reuneker & Hogewoning, 2025) en leenwerkwoorden (Reuneker, 2024). Daarnaast inventariseerden we de aandacht die lesmethoden besteden aan die categorieën. We beantwoorden de vraag in hoeverre lesmethoden aandacht besteden aan categorieën die daadwerkelijk problemen opleveren en we doen aanbevelingen voor het onderwijs.

Zie het abstract inclusief referenties op https://www.reuneker.nl/files/papers/reuneker_hofmeijer_2026_taaldag.pdf.

Wellicht tot vrijdag bij De Grote Taaldag!

Van 'geskyped' tot 'fluitent' (Rowan in 't Veen)

Een tijdje geleden heb ik een aantal werkwoordspellingsopgaven geschreven en kortgeleden kreeg ik de eerste resultaten doorgestuurd. Bij die resultaten zaten er aantal tussen die wel heel erg in het oog sprongen.

Foto door Glenn Carstens-Peters op Unsplash

Foto door Glenn Carstens-Peters op Unsplash

Werkwoorden geleend uit het Engels bleken, hoewel ze bekendstaan als lastig, nóg moeilijker dan verwacht: managet werd maar in een helft van de gemaakte opdrachten goed gespeld en geskypet zelfs maar in dertig procent van de gevallen. Vooral de varianten met een -d aan het einde, zoals managed en geskyped, bleken populair, waarschijnlijk door het ‘Engelsere’ woordbeeld. Dat de gebiedende wijs een uitdaging is, was evenmin een verrassing: “Word toch eens volwassen” werd in nog geen zestig procent van de gevallen goed geschreven.

Dat bepaalde sterke werkwoorden lastig te vervoegen waren, was echter onverwacht voor mij; gelopen werd in maar zestig procent van de gegeven antwoorden goed gespeld en dat deed mij wel een beetje schrikken. Zelf zie ik ze namelijk als de makkelijkste werkwoordsvormen om te vervoegen voor moedertaalsprekers. Een duik in de antwoorden verraadde echter wat er aan de hand was. Hoewel vormen als geloopt en (zelfs) geloopd voorkwamen, had een aanzienlijk deel van de invullers in de zin ‘Ik kan er ook weinig aan doen dat het zo gelopen is’ het hulpwerkwoord is blijkbaar over het hoofd gezien en loopt ingevuld.

Het laatste wat ik nog wil benoemen, is het onvoltooid werkwoord, dat ook lastig bleek. In “Beleggers zullen de komende tijd dus nog niet fluitend naar de beurzen gaan.” werd in de helft van de gevallen een verkeerd antwoord gegeven. Een deel van de fouten betrof de vorm fluitent. Misschien gaat dit mis omdat er op school veel minder aandacht besteed wordt aan dit soort vervoegingen? Ik ben er niet zeker van, maar interessant is het zeker!

Geschreven door Rowan in 't Veen.

'Vind je moeder dat ook?': Tussen jij en jouw op Neerlandistiek

Wat leuk! Marc van Oostendorp schreef een bericht op Neerlandistiek over het onderzoek dat Mette Rebel en ik deden naar de spelling van homofone werkwoorden voor 'je' ('Vind je dat ook?' vs 'Vindt je moeder dat ook?', dat onlangs gepubliceerd werd het Dutch Journal of Applied Linguistics (DuJAL).

'Vind je moeder dat ook?': Tussen jij en jouw op Neerlandistiek

'Vind je moeder dat ook?': Tussen jij en jouw op Neerlandistiek

Lees er meer over op Neerlandistiek, in deze post op dit weblog of natuurlijk in DuJAL zelf (open access).

Pagina 1 of 4