Elk jaar tussen 22 en 31 december lees ik De avonden van Gerard Reve, een traditie waaraan niemand (volgens mij) weet hoeveel revianen er precies meedoen. Om het, na inmiddels decennia, leuk te houden — al hoeft dat niet, want het blijft een geweldig boek — varieer ik de afgelopen jaren in de edities die ik lees. Vorig jaar las ik de Engelse vertaling, ik las een keer Dick Matena’s verstripping, een eerste druk die hier mooi in de vitrine staat, et cetera. Alleen de film doet niet mee als variant; niet omdat die niet goed zou zijn (daar spreek ik me nu even niet over uit), maar omdat ik een film van zo’n twee uur niet in verhouding vind staan tot elke dag een flink stuk rustig lezen. Ik kijk echt naar die periode uit.
Nu dit jaar. Ik heb eindelijk voor een enigszins schappelijke prijs de Duitse vertaling — Die Abende uit 1987 — op de kop kunnen tikken. Dat wordt dus weer even mijn Duits opvijzelen, maar dat gaat lukken.
Waar ik natuurlijk zeer benieuwd naar was, was de vertaling van Frits’ moeders uitspraak ‘hoei, boei’, waarover ik eerder al schreef, maar dan in de Engelse vertaling (‘goodness gracious’). Ik heb het hele boek gescand om er straks weer wat leuke analyses op los te kunnen laten, maar ik kan vast verklappen: ‘hoei, boei’, dat in het origineel tweemaal voorkomt, ligt er het Duits zeer dicht tegenaan: “Hui, bui, der Ofen”, sagte die Mutter. Sie sah ins Feuer und sagte: “Er brennt gut. Denkt daran, dafs ihr, dafß du, ihn so stehen lafßt. Den Kessel genau dazwischen.”
Al jaren lees ik van 22 december tot en met oudjaar *De avonden* van Gerard Reve. Zo’n traditie vind ik heerlijk, niet in de laatste plaats omdat je weet dat je niet alleen bent — je bent natuurlijk bij de beslommeringen van Frits van Egters, maar ik bedoel vooral dat er nog meer mensen zijn die precies op deze dagen steeds een hoofdstuk uit deze literaire klassieker lezen. Zie daarvoor overigens ook het commentaar op https://neerlandistiek.nl/2025/12/zo-ver-weg-van-och-jeetje-achguttoch en lees dan vooral ook de mooie recensie van Marc van Oostendorp van Eric de Rooijs *Uit tallozen, jij*.
Toch is een beetje variatie op z’n tijd ook niet vervelend. Zo las ik vorig jaar voor de verandering eens de ‘verstripping’ van Dick Matena, het jaar ervoor, als ik het me goed herinner, de tweede druk en het jaar daarvoor de eerste. Ook heb ik een jaar met veel genoegen het luisterboek op cd beluisterd (inmiddels natuurlijk ook al weer hartstikke ouderwets), waarop een al oude Reve het boek voorleest. Heerlijk. Maar wat blijft er dan over voor dit jaar?
De Avonden in Engelse vertaling
Niet lang na het verschijnen ervan staat hier ook de Engelse vertaling *The Evenings* in de kast, maar die uitgave heb ik nog steeds niet gelezen. Dat wordt ‘m dus dit jaar. Afkicken van moeders ‘hoei boei’? Misschien, want dat is in de vertaling van Sam Garret *goodness gracious* geworden, dat ik overigens toch vooral uit Jerry Lee Lewis’ *Great Balls of Fire* ken.