In de Volkskrant van 24 juni 2026 werd in het artikel Me, myself and I aandacht geschonken aan nieuw onderzoek in Plos One (Golubickis, 2026), waaruit blijkt dat de teksten van Amerikaanse en Duitse (‘Westerse’) popmuziek egocentrischer worden, terwijl dat niet geldt voor Japanse en Chinese (‘oosterse’) popmuziek. De westerse, traditioneel als individualistische bestempelde samenlevingen bleken de afgelopen vijftig jaar popmuziek te produceren en consumeren waarin steeds meer voornaamwoorden in de eerste persoon enkelvoud (ik, mij, mijn) worden gebruikt. Dat gold voor de onderzochte vijftig jaar aan teksten uit de oosterse popmuziek niet; daarin werd geen significante toe- of afname gevonden van de eerste persoon enkelvoud. Het onderzoek maakte ons direct warm voor een Nederlandse variant. Hoe zit dat in zestig jaar Nederlandstalige popmuziek? Wij zochten het uit.

Omdat we het stuk op het genoemde platform niet te complex en vooral ook niet te lang wilden maken, schrapten we een en ander, vooral met betrekking tot de statistische analyse. Die kan uiteraard nog uitgebreider worden beschreven en wie weet doen we dat voor een publicatie nog een keertje, maar voor nu volgt hieronder een kort verslag van de regressieanalyse die we uitvoerden, vooral in reactie op een vraag van Henk Wolf op Neerlandistiek. Zie het onderstaande dus vooral ook als aanvulling op het Neerlandistiek-stuk en niet losstaand, want daarvoor heb je de context van het Neerlandistiek-artikel nodig.

We voerden een lineaire regressieanalyse uit op de data, waarmee we keken in hoeverre jaar een factor was die veranderingen in de mate van gebruik van voornaamwoorden kon voorspellen. Daaruit bleek dat jaar voor eerste persoon enkelvoud en meervoud en voor tweede persoon enkelvoud inderdaad voorspellende waarde had. Dat effect was bij de eerste persoon enkelvoud het sterkst (F = 24.59, p < .001; β = .072, 95% CI [.034, .070], t = 4.96, p < .001), waarbij jaar 29 procent van de verandering in ik-gebruik verklaarde, op de voet gevolgd door tweede persoon enkelvoud (F = 22.01, p < .001; β = .04, 95% CI [.031, .068], t = 4.69, p < .001), waarbij jaar 27 procent van de verandering in jij-gebruik verklaarde. Ook de verandering in eerste persoon meervoud (wij) bleek significant met jaar samen te hangen, maar dat effect is vele malen kleiner (F = 4.00, p = .05; β = .008, 95% CI [.000, .474], t = 2.00, p = .05) en jaar verklaart slechts zes procent van de lichte toename. Voor de tweede persoon meervoud werd geen significant effect gevonden (F = 0.46, p > .05; β = .000, 95% CI [-0.332, .168], t = .68, p > .05).

Popmuziek zou niet meer zijn wat het geweest is. Uit onderzoek blijkt dat Amerikaanse popteksten de afgelopen vijftig jaar steeds herhalender zijn geworden. Daarvoor is een goede reden: hoe meer herhaling een liedtekst bevat, hoe groter de kans dat het liedje hoog eindigt in de hitlijsten. Maar geldt dat ook voor Nederlandse hits? ‘Zing deze dan nog een keer’ van Diggy Dex (Treur niet, ode aan het leven; 2015) doet vermoeden van wel, de Sjonnies grossieren in ‘la la’s’ (Dans je de hele nacht met mij; 1995) en Willeke Alberti zingt maar liefst 52 keer ‘Carolientje’ in haar gelijknamige hit uit 1977. In deze interactieve lezing met quiz onderzoeken we in een verzameling van Top 40-liedteksten (1965-2025) of herhaling ook in Nederlandse popteksten toeneemt en hitpositie beïnvloedt.

Meer informatie over het festival zelf vind je hieronder.

Festival Dag van de Talen en Culturen – Van hiërogliefen tot geopolitiek: ontdek hoe waardevol kennis van talen en culturen is. De Universiteit Leiden opent op zaterdag 26 september haar deuren voor een bijzonder publieksfestival: kies uit meer dan 40 interactieve workshops, lezingen, spellen en rondleidingen.

Ontdek wat Leidenaren zongen in de zeventiende eeuw, ontcijfer eeuwenoud spijkerschrift, leer Koreaans lezen in slechts veertig minuten, test je kennis over de klassieke oudheid, duik in een escaperoom over Afrikaanse stemmen of achterhaal welk spel Trump speelt. Maak op de Talenmarkt op een laagdrempelige manier kennis met de vele talen die in Europa worden gesproken en neem een kijkje bij de bijzondere collecties van de Universitaire Bibliotheek.

Zaterdag 26 september, 12.00 tot 17.00 uur, Herta Mohr-gebouw en Universiteitsbibliotheek in Leiden. Koop je ticket via: https://lnkd.in/eB8jEcAh. De Dag van de Talen en Culturen is een samenwerking van de Faculteit Geesteswetenschappen met de Europese Commissie, Universitaire Bibliotheken Leiden, LeidenGlobal, African Studies Centre Leiden en het KITLV/Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies. (Bron: Universiteit Leiden Faculteit Geesteswetenschappen)

Mijn vrouw loopt langzamer dan ik, maar dit soort trails lopen we graag samen. Ik pas mijn tempo dan aan, maar dat is niet altijd gemakkelijk, vooral mentaal niet. Ik merk dan steeds dat ik toch harder wil en dat levert soms frustratie op. Meestal gaat het overigens gewoon goed samen, maar het kost me dan wel wat discipline, waar ik eigenlijk, zeker bij zo’n trail waar tijd er niet toe doet, gewoon lekker samen van het buiten zijn en de onbekende omgeving wil genieten. Daar had ik deze keer iets op bedacht: ‘s morgens, voordat we vertrokken, deed ik alvast wat tempoblokjes, zodat ik die prikkel alvast had gehad en hopelijk niet meer zou ervaren tijdens de trail.

Het voelde een beetje dubbel, want het was ook wel een beetje raar om al te gaan hardlopen voordat ik een trail zou gaan lopen, maar eigenlijk werkte het best goed. Ik had tijdens de trail daadwerkelijk veel minder behoefte om op mijn eigen tempo te lopen, bleef lekker bij mijn vrouw en kon daar ook meer plezier uithalen. Het voelde veel minder aan als wedstrijd — wat het, zonder tijdregistratie ook niet was — en veel meer als gewoon lekker samen actief buiten zijn. Dat haalt het dubbele gevoel over ervoor nog een kleine training overigens niet weg, maar ik probeer de vraag of het nou ‘goed’ was of niet maar om te buigen tot ‘leverde het wat op’ en het antwoord op die vraag is wat mij betreft ‘ja’.

De trail voerde overigens door de bossen, over de heide en was voor 99 procent onverhard. Voor 75 procent overigens ook zeiknat, want wat een gigantische hoeveel regen hebben we gehad! Het kwam dus goed uit dat we onszelf een klein weekendje Veluwe cadeau deden, want toen we doorweekt de finishbel luidden, konden we direct via de proviandtent (altijd goed geregeld bij trails) door naar de douche in ons hotel, dat zich direct aan de start/finish bevond.

We aten, sliepen en ontbeten ook in het hotel en hoewel het wat gedateerd was en het diner niet je-van-het, voelde het toch heel luxe en fijn zo. Zondagochtend plakten we er nog een schitterend wielerritje dat ik op Komoot vond (Uitzicht op de Veluwse zandverstuivingen) aan vast.

Het was werkelijk een schitterende route die over mooi slingerende fietspaden door de bossen rond Elspeet voerde en over de heide, waar we nu gelukkig niet geteisterd werden door hevige regenval. Sterker nog, het was zo’n 21 graden, er was zon en praktisch geen wind. Perfect fietsweer, kortom. Enig ‘minpuntje’: verwacht niet in deze regio ergens koffie te kunnen drinken op zondag(ochtend), want werkelijk alles is dan dicht. Dat hadden we, daar in de biblebelt, overigens van tevoren wel bedacht, dus toen er op vier kilometer voor het einde toch nog een terras open bleek, beschouwden we dat maar als een fijne meevaller en we bestelden snel koffie en taart.

Heerlijk, zo’n minivakantie!

Of zo’n archaïsche slogan commercieel goed werkt, weet ik niet en ik behoor allang niet meer tot de doelgroep, maar ik kan ’t zeker waarderen.

Het frame is in ieder geval een frame van Opera, type Cellini en volgens verschillende fora was dat Pinarello‘s in 1998 opgerichte budgetlijn, al vond ik ook berichten waarin het juist een premium-zustermerk werd genoemd. Het gaat om een 6061-T6 aluminium frame van circa negen kilo met een carbon LAMA-voorvork. Duidelijk is dat verschillende onderdelen niet meer origineel zijn; oorspronkelijk was deze fiets afgemonteerd met Shimano Sora, wat zou pleiten voor een classificatie als budgetlijn van Pinarello.

Toen ik ‘m kocht, zat er al een prima Ultegra-groepset (9 speed) op en betere velgen, al herinner ik me ook heel slechte, dunne velgremmetjes die ik een paar jaar na aankoop heb vervangen voor goede Ultegra‘s. Daar ben ik in meer dan een situatie dankbaar voor geweest. Ook de zadelpen en het stuur zijn latere wijzigingen van de vorige eigenaar; carbonexemplaren van Pro — geen kattenpis, gelukkig. Op https://www.sramcompon.com/product/opera-cellini-sora-white-black-54cm/ vond ik dezelfde fiets, maar in een andere framemaat. Verder vond ik vooral dezelfde modellen in andere kleurstellingen, zoals op https://www.riogrande.co.jp/pinarello_opera/opera/cellini.php en https://note.com/nice_mango186/n/ncd56842e84f1?hl=en.

Goed, een budget bike van Opera/Pinarello dus, die ondanks de leeftijd, maar dankzij vervanging van enkele essentiële onderdelen, toch echt nog best heel goed rijdt. Gisteren reden mijn vrouw en ik nog een relaxed rondje Rotte met een fijne koffiestop bij Outdoor Valley en ze merkte op dat deze fiets toch wel echt fijner reed dan mijn (nog) oudere Bulls 105 — mijn eerste echte racefiets — waarop ze eerder reed, maar die nu nog steeds heel goed dienst doet als werkpaard op de indoor trainer.

De nog oudere Bulls 105; zwaar, maar betrouwbaar.

Het was heerlijk om, afwisselend in de Oostenrijkse en Italiaanse Alpen en zon, voor het slapen en gewoon lekker aan een meer te lezen. Als ik de tijd ervoor maak, vind ik een dik boek heel fijn — niet gehaast, maar gewoon rustig lezen en dat lekker lang laten duren. Maar dan moet het natuurlijk wel een goed boek zijn. Ik keek erg uit naar The Secret History, een collegeroman over een aantal jonge vrienden die met elkaar gevormd worden door het academische leven.

Het boek is opgedeeld in twee delen en het eerste deel voldeed eigenlijk heel goed aan die verwachting. Er was niet per se een heel duidelijke plot, al was vanaf het begin — een flashback — wel duidelijk dat er een grote gebeurtenis aan zat te komen, maar ik las vooral over Richard Papen, een jongen die vanuit een simpel milieu het academische leven betreedt en zijn weg door het bestaan moet vinden. Dat sprak me erg aan, maar het boek neigde in deel twee meer in een misdaadroman, zeker niet oninteressant, maar ik had er beduidend minder mee. Er kwam een soort spanning bij kijken en zo’n leidende vraag (Worden ze gepakt? Komt iemand erachter?) die de hele plot stuurt. Het eerste deel was juist meer een situatiebeschrijving en coming-of-age-verhaal. Van mij had het daar eigenlijk wel bij mogen blijven.

Toch heb ik erg van het boek genoten en het bijna uitgelezen op vakantie. Dat zal je altijd zien; dat je nog een wat pagina’s ongelezen mee naar huis neemt. Maar ja, hoe erg is dat? De Italiaanse koffie staat ook hier klaar, de balkondeuren kunnen open en toen twee dagen na thuiskomst mijn zoontje ‘s middags lekker op zijn bedje lag, las ik alsnog de ontknoping. Nu terug naar Murakami — zeker geen strafwerk.

Na wat souvenirs te hebben geshopt, aten we met z’n drieën pizza bij de Sunrise Bar, dat veel leuker was dan de toch wat toeristische naam deed vermoeden. Toen met elkaar naar de auto, zodat onze zoon een goede middagslaap kon doen in het vakantiehuis en wij ook wat konden uitrusten voordat het inpakken zou beginnen. Mijn vrouw had er immers een hele ochtendwandeling met zoon op loopfietsje opzitten en ook dat is flink werken, want uit enthousiasme en ontdekkingsdrang schiet hij alle kanten op.

Vandaag reed ik wellicht niet de beroemdste klim, maar zeker ook niet de minste. Ik reed er voor mijn gevoel een die een geweldige dag opleverde en dat is me een hoop waard.

Het was een geweldige ochtend en de Stelvio vanuit Prato, volgens niet de minsten de beste Stelvio-beklimming, komt vast nog wel een keer — dat is me nog wel een reis waard. Stel dat ik over een paar jaar terugga om de Stelvio vanuit Prato te beklimmen, dan kan ik dat met alle aandacht doen die de beroemde col ook, of misschien wel juist vanaf die kant verdient. Wie weet, al duurt dat nog wel lang, kan ik ‘m ooit samen met mijn zoon doen. Dat schoot op de weg omhoog vandaag door mijn hoofd en dat lijkt me een mooie afsluitende gedachte voor een mooie beklimming en dito vakantie.

Op de Passo di Gavia veranderden rap de omstandigheden. Het werd kouder, de wolken hingen dreigend boven de bergen en de wind trok aan. Het deed me Schots aan; een donker meer, ruige rotsen en altijd die dreiging van nattigheid. En natuurlijk geen jasje of mouwen mee…

Juist door de omgeving en omstandigheden voelde het alsof ik, op dat moment, een avontuur aan het beleven was. Dat was heel anders dan de Stelvio. Die voelde meer als een grote, berekende uitdaging: hoogtemeters optellen, haarspelden aftellen, steeds dichter naar een duidelijk eindpunt zwoegen. De Gavia was minder voorspelbaar: meer ontdekken, minder aftellen.

De laatste kilometers waren echt een heel stuk makkelijker: een meertje verscheen, de bergen openden zich en de weg vlakte af tot een procent of vijf. Dat maakte ook dat ik op de top, na minder dan 1:50 uur, opeens dacht: nu ben ik er. De Stelvio had daarentegen echt een heel duidelijk eindpunt in de beleving. Die voelde wellicht minder avontuurlijk, maar wel euforischer aan het einde. De Gavia stelde echter zeker niet teleur en de beroemde Rifugio Bonetta bovenop was open, dus ik klaag zeker niet. Er waren wat motorrijders, lui met snelle sportauto’s en een handjevol andere wielrenners.

Ik raakte al snel in gesprek met Pawel, een Poolse fietser met wie ik even foto’s maakte van het bord en de bever en die net als ik een vakantie vol familie-hikes met een mooie beklimmingen combineerde.

Toen ik de rifugio binnenliep, hoorde ik eerst Take it easy van The Eagles spelen. Ja, een ouwenlullennummer, maar wel een heel fijn nummer om je eraan te herinneren gewoon even lekker de tijd te nemen voor een mooie ochtend. Toen ik eenmaal een dubbele espresso had besteld, klonk Bongo Bong van Manu Chao — een nummer waaraan ik, door een familieweekend ergens eind jaren ‘90, mooie en warme herinneringen bewaar.

Na de koffie met geweldig uitzicht en helaas zonder pretzel — je zit hier duidelijk verder van Oostenrijk af — zette ik de afdaling in. Ook nu was het nog heerlijk rustig, maar het wegdek was nat, ik had geen jasje meegenomen, kreeg koude, gevoelloze vingers en vond het lastig op de toch al flink gedateerde velgremmetjes te vertrouwen. Bovendien bleek ‘s morgens bij vertrek mijn rechterschoenveter – zo’n draaisysteempje van Boa – kapot, waardoor ik minder kracht durfde te zetten. Je wilt niet met een losse schoen naar beneden knallen. En eerlijk is eerlijk: afdalen is zeker niet mijn sterkste kant. Twee wielrenners die dat beduidend beter in de vingers hadden, vlogen met aardig wat risico door de bochten en haalden me in, maar dat gaf niet. Het schoot ook nu door mijn hoofd: rustig aan, je hebt Casper en wat risico mag, maar zeker niet te veel. Sowieso was het wegdek en bochtenwerk heel anders dan maandag, waardoor de zeventig aantikken er, althans voor mij, echt niet bij was.

Ik dacht eraan later in de vakantieweek nog een keer de Stelvio op te gaan, maar dan vanuit Prato. Het was verleidelijk: beide kanten van een van de bekendste cols ter wereld beklimmen, maar het betekende ook anderhalf uur met de auto, later vertrekken en waarschijnlijk minder tijd om na afloop met vrouw en kind van de dag te genieten. Een andere optie was niet nogmaals de Stelvio te doen, maar de Passo di Gavia — minder bekend wellicht, maar, volgens de boekjes en verhalen, ook een geweldige pas. Het was, na de Stelvio, nummer 2 op de zomerlijst van de wielerchallenge van Bormio: de Stelvio Epic Rides.

Na wat wikken en wegen, koos ik voor de Gavia, lekker vanuit Bormio. Ik koos voor mijn gevoel niet voor een minder iconische klim, maar voor een dag die beter in de familievakantie paste: lekker vroeg en gewoon vanuit het vakantiehuis vertrekken, een totaal andere ervaring beleven dan de Stelvio, niet gehaast een col in de ochtend hoeven proppen en rustig gezamenlijk de vakantie in Bormio kunnen afsluiten. Dat laatste klinkt misschien als een detail, maar het was zo meer een mooie vakantiedag dan ‘alleen’ een fietstocht.

Net als maandag vertrok ik vrijdag vroeg. Om 7.05 uur, zoefde ik op de vertrouwde Opera bergaf naar Bormio. De eerste kilometers na Bormio voelden nog niet, zoals bij de Passo dello Stelvio wel het geval was, als een legendarische col. De weg was breed, nog geen echte pas en de stijgingspercentages waren gemoedelijk genoeg: afwisselend stukken van acht tot tien procent met herstelstukken rond de vijf procent. Het was mooi fietsen, maar het voelde vooral nog aan als de weg ergens naartoe.

Dat veranderde vanaf Santa Caterina, waar we twee dagen ervoor waren voor een hike. Daar staat op een brug waar je onderdoor fietst groot Passo Gavia aangegeven en vanaf dat moment voelt de weg anders. De weg begint te slingeren, is minder doorgaand en de eerste haarspelden verschijnen. Eindelijk was ik voor mijn gevoel niet meer op weg naar een pas: ik bevond me erop.

Rond kilometer achttien zag ik de enige twee andere wielrenners tijdens de beklimming; waarschijnlijk dankzij het vroege uur. Ik haalde ze in en hoorde dat ze uit Engeland kwamen. Na ze te hebben ingehaald, riep een van hen lachend: ‘Do you want to borrow some kilos?’ Ik kon er wel om gniffelen, want ik realiseer me wel dat ik een klimmerspostuur heb — licht en niet al te groot. Bij zo’n opmerking komt ook altijd weer heel even het verleden van een eetstoornis om de hoek kijken, maar dat is dan gelukkig meestal nog maar een flard van een gedachte (‘ha, ik ben dun!’) en die ik laat voor wat ‘ie is: ik klim naar boven in mijn eigen tempo, met mijn eigen lichaam en dat ga ik later vandaag vieren door lekker met het gezin pizza te eten. Heerlijk. Voor nu pakte ik een banaan en die smaakt uiteindelijk toch het best als ‘ie, net wat verdrukt, ‘vers’ uit een van de achterzakken van een wielershirt komt.